powrót do głównej strony

 

Znaczenie słów w dokumentach kościelnych

 

Przedstawiony słownik słów łacińskich występujących w dokumentach wystawianych przez  kościół może okazać nieoceniony w chwili poszukiwań swoich przodków na podstawie dokumentów archiwalnych.

                   

Warto wiedzieć i zapamiętać, że niektóre słowa w zapisach zostały skracane. Np. Obst. to skrócenie od obstetrix - akuszerka. Dotyczy to również łacińskich nazw miesięcy. Są to: Januarius (styczeń), Februarius (luty), Martius (marzec), Aprilis (kwiecień), Maius (maj), Junius (czerwiec), Julius (lipiec), Augustus (sierpień). Te nazwy skracano zwykle do 3-4 początkowych liter.
Począwszy od września możemy spotkać takie zapisy: 7-bris September (wrzesień); 8-bris October (październik); 9-bris November (listopad); 10-bris December (grudzień).

Trzeba zwrócić na to uwagę, by nie zasugerować się, że numer oznacza miesiąc, np. że 7-bris to lipiec.
Najczęściej spotykane w księgach określenia to: baptizatio - chrzest, baptizatus - ochrzczony, conjugalis - małżeński, conjugatis - żonaty/zamężna, conjuges - małżonkowie, copulatio - zaślubiny, defunctus/denatus - zmarły, filius - syn, filia - córka, frater - brat, gemini - bliźnieta, illegitimus - nieślubny, infans - dziecko, juvenis - kawaler, liberi - dzieci, marita - żona, maritus - mąż, mater - matka, materna - matka chrzestna,

matrimonialis - małżeński, matrimonium - małżeństwo/ślub, mortuus - zmarły,

 natus - urodzony, olim - nieżyjący/niegdyś, orphanus - sierota bez ojca, parentes - rodzice, pater - ojciec, patrini - rodzice chrzestni, pupillus - sierota bez matki,

quondam - zmarły/niegdyś, relicta - wdowa, relictus - wdowiec,

secundo voto - powtórnie zamężna/żonaty, sepultura - pogrzeb,

sepultus –pogrzebany/pochowany, soror - siostra, sponsa - narzeczona,

sponsus - narzeczony, sponsor fidei - ojciec chrzestny, uxor - żona, uxoratus - żonaty, vidua - wdowa, viduus - wdowiec, virgo - dziewica/panna.

 

W księgach spisanych po ukraińsku trzeba zwrócić uwagę na nazwę miesiąca, jeśli zapisana jest słownie. Niektóre z nich różnią się od polskich : I - siczeń, II - luty, III - berezeń, IV - kwitień, V - traweń, VI - czerweń, VII - lipeń, VIII - serpeń, IX - wereseń, X - żołteń, XI - lystopad, XII - hrudeń.

 

Liber Natorum  -  Księga urodzonych

 

W lewym górnym rogu strony wpisany jest rok z którego księga pochodzi

 

Numerus - numer pozycji w księdze (nie zawsze wpisy były numerowane)
Mensis/Natus/Baptisatus - Miesiąc/urodzony/ochrzczony (w tej rubryce podane sa daty

                         urodzenia i chrztu)
Numerus domus - numer domu (w miastach podawano nazwę ulicy i nr domu)
Nomen - imię (jeśli są dwa imiona, to często z dopiskiem binomini /dwojga imion/)
Religio/Catholica/Aut Alia - religia/katolicka/albo inna (na ogół we właściwej rubryce

                         stawiano ukośną kreseczkę)
Sexus/ Puer/Puella - płeć/chłopiec/dziewczynka (we właściwej rubryce stawiano ukośną

                         kreseczkę)
Thori/Legitimi/Illegitimi - pochodzenie/legalne/nielegalne (we właściwej rubryce stawiano

                        kreseczkę lub określano słownie)
Parentes/Nomen/Conditio - rodzice/ imię/położenie (imiona i nazwiska rodziców i ich

                       zatrudnienie)
Patrini/Nomen/Conditio - rodzice chrzestni/imię/położenie (imiona i nazwiska chrzestnych i 

                      ich zatrudnienie)
Pod wpisem (bez oddzielnych rubryk)
Baptizavit - ochrzcił (imię i nazwisko księdza, jego urząd)
Obstetrix - akuszerka (imię i nazwisko kobiety przyjmującej poród) W lewym górnym rogu       

                    wpisany jest rok urodzenia

 

 

Liber Copulatorum - księga zaślubionych

W księdze takiej znajdują się następujące rubryki:
W lewym górnym rogu strony wpisany jest rok z którego księga pochodzi


Numerus - numer pozycji w księdze (nie zawsze wpisy były numerowane)
Mensis - miesiąc (data zawarcia ślubu)
Sponsus - Narzeczony
Numerus domus - numer domu (narzeczonego, niekiedy i narzeczonej)
Nomen - imię (imię i nazwisko narzeczonego, jego zatrudnienie, rodzice)
Religio/Catholica/ Aut Alia - religia/katolicka/albo inna
Aetas - wiek (podawany w latach lub data urodzenia)
Caelebs - nieżonaty /kawaler/ (we właściwej rubryce stawiano kreseczkę)
Viduus - wdowiec (we właściwej rubryce stawiano kreseczkę)
Sponsa - Narzeczona
Nomen - nazwsko i imię
Religio/Catholica/Aut Alia - wyznanie
Aetas - wiek narzeczonej
Caelebs
- niezamężna /panna/
Vidua - wdowa
Testes/Nomen/Conditio - świadkowie/imię/położenie (imiona i nazwiska świadków ślubu i

                ich zatrudnienie)   

Pod aktem adnotacja kto udzielił ślubu (zapisywano tam również terminy zapowiedzi a w przypadku niepełnoletnich informacje o zgodzie rodziców na zawarcie związku małżeńskiego)

 

 

Liber Mortuorum - księga zgonów

Numerus - numer pozycji w księdze (nie zawsze wpisy były numerowane)
Dies Mortis/mensis - dzień śmierci/miesiąc (w tej rubryce data zgonu)
Numerus domus
Nomen Mortui - imię zmarłego (imię i nazwisko zmarłej osoby, jej zatrudnienie, stan cywilny)
Religio/Catholica/Aut Alia
Sexus/Masculinus/Feminina - płeć /męska/żeńska
Dies Vitae - dni życia (wiek zmarłego)
Morbus et Qualitas Morbus - choroba /przyczyna zgonu/   

Zazwyczaj pod aktem znajduje się informacja o dacie pogrzebu (Sepulivit die 27 Juni... - pochowany dnia 27 czerwca...) i nazwisko księdza który prowadził pogrzeb.

 

powrót do głównej strony